مصاحبه با دکتر سید داود حاجی میررحیمی درباره مرکز آموزش عالی امام خمینی

سوابق تحصیلی و شغلی

دکتر نوروزی: لطفا خودتان را به طور مختصر معرفی کنید. بیشتر حول محور سوابق تحصیلی و شغلی صحبت بفرمائید.

دکتر میررحیمی: بنده در یک خانواده مذهبی در شهر مقدس قم به دنیا آمدم و دوران تحصیلی تا دیپلم تجربی را در مدارس آبان، مهدوی و آیت ­اله کاشانی قم گذراندم. در دوران هشت ساله جنگ تحمیلی تلاش کردم با حضور در برنامه ­های بسیج مدرسه و برخی برنامه ­های فرهنگی محلی ایفای وظیفه نمایم و در تیرماه سال 1367 عازم جبهه ­های حق علیه باطل به صورت بسیجی شدم. در مهرماه همان سال در رشته مهندسی کشاورزی- ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه شیراز پذیرفته و مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی (به عنوان بورسیه سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی) را به ترتیب در سال­های 1371 و 1374 اخذ نمودم. در سال 1374 در امتحان ورودی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی شرکت و در رشته «آموزش کشاورزی» پذیرفته شدم (شایان ذکر است که در آن تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات تهران تنها دانشگاهی در کشور بود که دوره دکتری ترویج و آموزش کشاورزی را برگزار می­ کرد). پس از اخذ بورسیه تحصیلی از سازمان تات از مهرماه 1375 تحصیل خود را شروع و در آبان ماه سال 1380 از رساله تحصیلی خود با عنوان «تدوین‌ الگوی‌ قابلیت‌های‌ حرفه‌ای‌ آموزشگران‌ مراکز و مؤسسات‌ آموزش‌ عالی‌ علمی‌ - کاربردی‌ کشاورزی‌ ایران‌ و استراتژی‌های تأمین‌ این‌ قابلیت‌ها» دفاع کردم.

دکتر نوروزی: آیا در دوران تحصیلات دانشگاهی، اشتغال هم داشتید؟

دکتر میررحیمی: در دوره دکتری هفته ای دو روز در معاونت آموزش و تجهیز نیروی انسانی سازمان تات کار می کردم (بصورت قرارداد شش ­ماهه) و روزهای پنج شنبه نیز در دانشگاه آزاد اسلامی اراک مشغول تدریس بودم و هم زمان از برخی نهادهای آموزشی و اجرایی کشور پروژه تحقیقاتی می گرفتم. به هر حال این تلاش ها بیشتر به جهت متأهل بودن نقش مهمی در تأمین معاش زندگی داشت ولی در عین حال تجربیات ارزشمندی برای بنده داشت و تقربیا نوعی کارآموزی سازمانی و تخصصی بود. البته در دوران سربازی نیز که پس از اخذ مدرک دکتری، در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خدمت کردم، بصورت امریه در وزارت جهادکشاورزی (با استفاده از طرح سربازسازندگی) کار می کردم.

دکتر نوروزی: از چه زمانی فعالیت شغلی ­تان را به صورت رسمی آغاز نمودید؟

دکتر میررحیمی: با توجه به تجربیات قبلی، آغاز رسمی فعالیت بنده در معاونت آموزش و تجهیز نیروی انسانی سازمان تات با پست مدیریتی بود و از خردادماه 1383 به عنوان "سرپرست معاونت مطالعات و برنامه ­ریزی آموزشی" دفتر به سازی نیروی انسانی معاونت فوق معرفی شدم. در طول دو سال خدمت در پست یاد شده فعالیت­های متعددی در زمینه­ های: برنامه ­ریزی دوره ­های کاردانی علمی– کاربردی کشاورزی، برنامه­ ریزی دوره­ های آموزش پودمانی کارکنان رشته­ های شغلی رسته کشاورزی و محیط زیست و مطالعاتی در زمینه ­های ارزشیابی و تعیین اثربخشی دوره ­های آموزشی (رسمی و غیر رسمی) وزارت متبوع صورت گرفت. مهم­ترین خروجی کار بنده که با زحمت همکاران دفتر مذکور محقق شد تدوین 14 جلد کتاب پودمان­های تخصصی رشته ­های مختلف شغلی وزارت جهادکشاورزی بود که زمینه­ ساز موفقیت ملی حوزه آموزش کارکنان وزارت در سال­های 1382 تا 1384 شد. از بهمن ماه 1384با استعفاء از پست یاد شده به مرکز آموزش عالی امام خمینی(ره) منتقل و در گروه مدیریت و توسعه کشاورزی به تدریس دروس ترویج و آموزش کشاورزی، جامعه­ شناسی روستایی، کارآفرینی، نظام­های بهره­ برداری کشاورزی و ... در دوره­ های کاردانی و کارشناسی پرداختم. البته در سال­های 1393 تا 1394 درس روش تحقیق را نیز در دوره ­های کارشناسی ارشد علمی-کاربردی مدیریت تلفیقی آفات تدریس نمودم.

از سال 1387 مسئولیت اداره امور پژوهشی و از سال 1391 مسئولیت معاونت پژوهشی و کارآفرینی مرکز را تا مهرماه 1399 بر عهده داشتم. از آن زمان نیز در سمت رئیس مرکز امام انجام وظیفه کردم. در سال 1391 به عضویت هیأت علمی مرکز درآمده (استادیار) و از اواخر سال 1396 به لطف الهی به درجه دانشیاری نائل شدم. در کنار فعالیت­های یاد شده، تحقیقاتی در حوزه آموزشی و ترویجی انجام می دادم که تا هم اکنون ادامه دارد و در کنار تدریس، یک یا دو طرح تحقیقاتی در دست اجرا دارم.

تثبیت نام مرکز آموزش عالی امام خمینی(ره) در سال 1387

دکتر نوروزی: یادم هست که مرکز امام در سال­های اولیه پس از ادغام تا چند سال نام­های مختلفی داشت. صحیح هست؟

دکتر میررحیمی: بله پس از ادغام «مرکز آموزش امام خمینی(ره)» وزارت جهادسازندگی سابق و «آموزشکده کشاورزی» وزارت کشاورزی سابق، ابتدا این مجموعه تجمیع شده با عنوان «مجتمع آموزش وزارت جهاد کشاورزی» نامگذاری شد. سپس با نام «مرکز آموزش عالی کشاورزی» به نهادهای بیرونی معرفی شد. در دانشگاه جامع علمی– کاربردی نیز با نام «مرکز آموزش علمی-کاربردی جهادکشاورزی» شناخته می­ شد. با شروع مدیریت آقای دکتر مخبر در اردیبهشت ماه سال 1387، از میان تمام نام­ها، نام مرکز آموزش عالی امام خمینی(ره) تثبیت و تابلوهای ورودی مرکز طراحی، ساخته و نصب شدند و سربرگ­های اداری نیز با همین عنوان تنظیم شد. به تدریج سازمان تات و سایر نهادهای داخل و خارج سازمان تات و وزارت جهادکشاورزی وسایر مؤسسات و نهادهای بیرونی با این نام آشنا و این اسم را پذیرفتند. نکته جالب توجه این که در یک مقطعی مدیران مرکز هر نامی که صلاح می ­دیدند و امکان بیشتری برای تأمین بخشی از نیازهای مرکز فراهم می­ کرد را در مکاتبات اداری مورد استفاده قرار می­ دادند.

حفظ ساختار سازمانی مرکز در دهه 1390

دکتر نوروزی: مرکز امام در طول دوران مسئولیت شما در معاونت پژوهشی و کارآفرینی و همچنین ریاست مرکز دوران پرتلاطم و پر فراز و نشیبی داشت. لطفا کمی در خصوص اهم این اتفاقات توضیح بدهید.

دکتر میررحیمی: متاسفانه در دهه 90 با توجیه کوچک­سازی و افزایش بهره ­وری سازمان تات کلیه مراکز آموزش کشاورزی کشور را در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان­ها ادغام و دوران افول آموزش در وزارت جهاد کشاورزی آغاز شد. همچنین در بسیاری از استان‌ها سوء نظر نهادهای استانی به بخشی از اراضی این مراکز شروع شد. این روند در حقیقت با حذف دوره­های علمی- کاربردی بر اساس مصوبه شورای عالی اداری کشور در سال 1396 و به دنبال آن تبدیل مؤسسه آموزش عالی علمی- کاربردی جهادکشاورزی به مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی تکمیل شد. در واقع ستاد برنامه­ریزی آموزشی سازمان و وزارت دچار آسیب جدی در ساختار سازمانی و محتوای برنامه­ ها شد. در این میان مرکز امام از همه طوفان­ها به سلامت عبور کرد و مثل دسته گل محافظت شده ­ای (دٌرّی در صدف) با مدیریت آقای دکتر مخبر باقی ماند.

تغییر جهت­ گیری آموزش­ها

با وجود حذف دوره­ های علمی- کاربردی تلاش زیادی صورت گرفت با تغییر رویکردها و مأموریت­های مرکز به سمت آموزش بهره برداران و کارآفرینی، دوره­های آموزش بهره ­برداران، آموزش کارکنان و مدیران وزارت و سازمان تات و سازمان جهادکشاورزی استان البرز، تورهای آموزشی، ترویجی و پژوهشی بهره­ برداران پیشرو با مشارکت بخش خصوصی دانش ­بنیان و فناور توسعه پیدا کند. همچنین از سال 1395 دوره­ های آموزش بین­ المللی توسعه یافت. مثلا در سال 1402 دوره یک ماهه برای کارشناسان کشور ازبکستان برنام ه­ریزی و اجرا شد. البته با مشارکت مؤسسات تحقیقاتی مستقر در استان البرز این کار انجام شد و برنامه بازدید از برخی استان­ها نیز برای آن­ها عملیاتی شد. همچنین، در سال 1402 برنامه آموزش بین ­المللی ویژه کارشناسان کشور مالی به مدت حدود دو ماه با کارفرمایی سازمان دامپزشکی کشور و مشارکت مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم­ سازی رازی برنامه­ ریزی و اجرا شد.      

فعالیت­های نوآورانه مرکز

دکتر نوروزی: با توجه به کارهای گسترده­ای که در حوزه­ های مختلف آموزشی، کارآفرینی و پژوهشی انجام دادید، لطفا بفرمایید چه نوآوری­هایی در برنامه­ ها و فعالیت­های مرکز در طول دوران مسئولیت شما صورت پذیرفت؟

دکتر میررحیمی: لازم است توضیح بدهم که بسیاری از فعالیت­های نوآورانه از سال 1388 در مرکز آغاز شد و در این مسیر از ظرفیت­های شرکت­های دانش ­بنیان و فناور به خوبی برای این موضوع استفاد شد. در عین حال ادامه این روند سخت و پرتلاطم نیاز به تلاش فوق ­العاده، برنامه ­ریزی و ریسک ­پذیری مدیران و کارشناسان مرکز داشت که الحمدالله این مهم با تلاش مدیران و کارکنان پرتلاش و دلسوز مرکز محقق شد. مهم­ترین فعالیت­های نوآورانه مرکز عبارتند از:

• برنامه­ ریزی و اجرای رویدادهای فناوری و کارآفرینی که طول سال­های 1399 تا 1403 تعداد 5 رویداد برگزار شد و در انتها نیز با شناسایی فناوران و کارآفرینان برتر جوایز ارزنده به آن­ها اعطا و به سرمایه­ گذاران و نهادهای مسئول از جمله صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری برای تسریع روند تجاری­ سازی ایده ­ها، یافته­ ها و کالاهای فناورانه معرفی می­ شدند.  
• تنوع بخشی به تورهای آموزشی، ترویجی و پژوهشی؛ از تورهای مقایسه بذور اصلاح شده سبزی و صیفی به تورهای نوآوری، تورهای صنعت پیشرو کشاورزی، تورهای گردشگری کشاورزی، تورهای تولید محصول سالم و تورهای مقایسه بذور اصلاح شده سبزی و صیفی توسعه یافت.
• در راستای توسعه کسب و کارهای نوپا و تبدیل مرکز به هاب (لنگر) فناوری­های نوین آموزش کشاورزی از جمله متاورس، واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و استفاده از هوش مصنوعی با مشارکت شرکت­های دانش ­بنیان اقدام به افتتاح زیست ­بوم کسب و کارهای نوپا در حوزه فناوری­های نوین آموزشی در هفته معلم سال 1402 شد.
• تداوم روند توسعه همکاری­ها با بخش خصوصی دانش­بنیان و فناور؛ به نحوی­ که از حدود 40 شرکت به 55 شرکت تا پایان سال 1403 افزایش یافت.
• توسعه آموزش­های سنجش مهارت (کاردانش کشاورزی ویژه بزرگسالان)؛ این دوره ­ها قبلا با تعداد محدودی فراگیر و در رشته ­های معدودی برگزار می­شد. مثلا در سال 1398 تعداد پذیرش فراگیر کمتر از 500 نفر بود و لی در سال 1403 ضمن افزایش تنوع دوره­ ها، حدود 3500 نفر تحت پوشش آموزش­های سنجش مهارت قرار گرفتند. شیوه های بکار گرفته شده برای دستیابی به این موقعیت، نوعی نوآوری به شمار می رفت.
• توسعه آموزش­های مجازی؛ با شروع کرونا در سال 1399 برنامه ­های آموزشی مجازی آغاز شد و با توسعه این برنامه، تقویم آموزشی ماهیانه تهیه شد و از طریق یک کانال آموزشی دوره­های مجازی برنامه ­ریزی و اجرا شد.  
• برنامه ­ریزی و اجرای کارگاه­های تخصصی آزاد ویژه بهره ­برداران و کارشناسان علاقه ­مند به کار و سرمایه ­گذاری در بخش کشاورزی؛ برای این منظور تقویم سالیانه توسط معاونت پژوهشی و کارآفرینی تهیه شد و جهت تدریس و بازدید از فعالیت­های فناورانه از ظرفیت کارشناسان و مزرعه بخش خصوصی استفاده شد.

نقش منابع انسانی در موقعیت ممتاز مرکز

دکتر نوروزی: با توجه به موفقیت های مرکز در عرضه های مختلف آموزشی و کارآفرینی، نقش مدیران و کارشناسان مرکز را چگونه ارزیابی می کنید؟

دکتر میررحیمی: نکته حائز اهمیت در تحقق ماموریت های مرکز تلاش های صادقانه، پیگیرانه و سخت کوشی کادر مدیریتی و همکاران ارجمند بود. به ویژه معاونین (آقایان دکتر نوروزی، دکتر یونسی و دکتر نساجی) و رؤسای ادارات مستقل مرکز (از جمله مهندس تیموری، مهندس حیدرزاده، سرکار خانم رحمتی، باباجان نژاد، مهندس ارفعی و ...)، که واقعا از جان و دل برای شکوفایی هر چه بیشتر مرکز تلاش نمودند و جا دارد در اینجا کمال تشکر و قدردانی خود را از آنها داشته باشم.

نقش مدیران و همکاران سازمان تات و مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی در موفقیت مرکز

دکتر نوروزی: در تحقق مأموریت های جدید مرکز مدیران و همکاران سازمان چقدر نقش مؤثر ایفا کردند؟

دکتر میررحیمی:  حقیقتا پشتیبانی­های بسیار خوب رئیس وقت سازمان از جمله آقایان دکتر بازرگان و دکتر خیام نکویی خیلی مؤثر بود. از اواخر سالهای 1400 تا اواخر مسئولیت بنده به عنوان رئیس مرکز، آقای دکتر مخبر و آقای احمدی صومعه (معاونین سازمان) نقش بسیار کلیدی  در پیشبرد اهداف، برنامه ها و تثبیت جایگاه تخصصی مرکز داشتند. بطور مثال در سال 1401 دو برنامه ملی شامل برنامه آموزش­های بین المللی سازمان و برنامه تربیت مدیران آینده سازمان به مرکز ابلاغ شد و موجب تثبیت جایگاه ملی مرکز شد. از طرفی درآمدهای مرکز نیز کما فی السابق برای توسعه کمی و کیفی مرکز بصورت صدرصد به مرکز برگردانده می شد(در برخی سال‌ها این میزان به 120% هم رسید) که این موضوع خوشبختانه تسریع روند بازسازی های مرکز و زنده و رو به توسعه نگه داشتن مرکز را بدنبال داشت. بر خودم لازم می دانم در همین جا از ایشان بسیار صمیمانه سپاسگزاری نمایم.

در عین حال بودند مدیران و همکارانی که یا از سر ناآگاهی یا حسادت پیشرفت های مرکز را نادیده می گرفتند و تلاش می کردند اکوسیستم نوآوری و کارآفرینی مرکز را که با حضور شرکت های دانش بنیان و فناوری کشاورزی یا میان رشته ای شکل گرفته بود، با عباراتی مثل «اجاره دادن زمین و ساختمان» یا «مرکز کارهای بخش خصوصی را بنام خودش میزنه» سبُک جلوه دهند. به هر حال در مسیر توسعه باید صبورانه و با درایت و گذشت از مسائل اینچنینی و حواشی عبور کرد.

اهم فعالیت­ها در دوره تصدی مسئولیت مرکز

دکتر نوروزی: با توجه به آمارهایی که از برخی فعالیت­های مرکز ارائه دادید به طور کلی اهم فعالیت­ها را در دوره تصدی­­تان از مهرماه سال 1399 تا پایان 1403 بفرمائید.

دکتر میررحیمی: قبل از پاسخ به سئوال جنابعالی، لازم می­دانم که یادآوری کنم مرکز آموزش عالی امام خمینی (ره) به عنوان مرکز آموزش ستاد وزارت جهادکشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و سازمان جهادکشاورزی استان البرز در فرآیند دانش ­بنیانی بخش کشاورزی و تامین امنیت غذایی کشور نقش مهمی را ایفا نمود و در راستای راهبردهای سازمان و با حمایت موسسه آموزش و ترویج کشاورزی به­ ویژه در زمینه آموزش و تربیت کشاورزان و کارکنان با وجود همه­ گیری بیماری کرونا در سال­های 1399 تا پایان 1403(25/12/1403) دستاوردهای ارزشمندی را به ارمغان آورد. اهم این فعالیت­ها در طی دوره مدیریت اینجانب عبارت هستند از:

• برنامه­ ریزی و اجرای 42 تور آموزشی، ترویجی و پژوهشی در حوزه­های مختلف تخصصی کشاورزی؛
• برگزاری 810 کارگاه و دوره آموزشی حضوری و مجازی با 140 هزار و 163 نفر روز آموزش تخصصی برای بهره­ برداران و کارشناسان کشاورزی؛
• برگزاری 79 دوره آموزشی سربازان نیروهای مسلح، معادل 14586 نفر روز آموزش سرباز وظیفه نیروهای مسلح؛
• برگزاری 64 دوره سنجش مهارت کشاورزی، معادل آموزش 5519 نفر فراگیر دوره­های مقطع کاردانش کشاورزی و تربیت 115 نفر دانش­آموز گیاهان دارویی در دو هنرستان کاردانش استان البرز؛
• برنامه­ریزی و اجرای 41 کارگاه تخصصی آزاد مطابق با نیازهای فناورانه بازار کار کشاورزی، از جمله تکنولوژی تولید بذر، تکنولوژی کشت بافت گیاهی، سازه ­های گلخانه­ ای و استخراج اسانس و عرقیات گیاهی، فناوری تولید بلوبری و رزبری، سیستمهای نوین آبیاری در گلخانه و ....؛
• آموزش کارکنان ستاد وزارت جهاد کشاورزی، سازمان تات و سازمان جهاد کشاورزی استان البرز در قالب 948 دوره ضمن خدمت و 130 هزار و 960 نفر روز آموزش و اجرای 16 دوره آموزشی ویژه مدیران ارشد، میانی و پایه وزارت جهاد کشاورزی با 124 هزار و 812 نفر روز آموزش؛
• یکی از مهم­ترین حوزه ­های رو به توسعه مرکز امام، بخش آموزش­های بین ­المللی است که با نظارت دفتر ارتباطات علمی و بین ­المللی و مشارکت برخی موسسات تحقیقاتی سازمان برنامه ­ریزی و اجرا شده است. از جمله برگزاری دوره برای کارشناسان کشور آفریقایی مالی و همچنین دوره آموزشی کارشناسان کشور ازبکستان؛
• برگزاری تعداد 29 کنگره و همایش ملی و بین ­المللی با مشارکت انجمن­های علمی و برخی دانشگاه­های کشور؛
• اجرای 20 طرح و پروژه پژوهشی. در سال 1403 نیز 9 پروژه و طرح تحقیقاتی در دست اجرا بود؛
• در بخش انتشارات در سال­های اخیر فصلنامه پژواک آموزش و دوفصلنامه ترویجی آموزش و ترویج نوین کشاورزی و 34 عنوان کتاب و نشریه آموزشی و کارآفرینی از جمله دستاوردهای مرکز است که در نوع خود کم نظیر است؛
• حضور فعال در 22 نمایشگاه ملی و استانی و انعقاد تفاهم­نامه با نهادهای علمی ملی و بین ­المللی، انجمن­های علمی و شرکت­های فناور که از رویکردهای جدید مرکز می­ باشد؛
• برنامه ­ریزی و اجرای 5 رویداد فناورانه در حوزه­ هایی مانند مکانیزاسیون و فرآوری گیاهان دارویی، زنبور عسل و گردشگری کشاورزی، شیلات و فناوری­های نوین آموزشی و مدیری کاهش ضایعات محصولات کشاورزی که هدف آن­ها شناسایی نوآوران و ایده­های دانش­بنیانی بخش کشاورزی بود؛
• استقرار شرکت­های دانش ­بنیان و فناور در مرکز و پارک ملی علم و فناوری کشاورزی و منابع طبیعی در قالب قراردادهای متنوع. به عنوان نمونه­ ای از فعالیت­های این شرکت­ها می­ توان به فناوری رشد و تکثیر گیاهان زینتی با فناوری کشت بافت در سیستم هیدروپونیک، تجهیزات آزمایشگاهی کشاورزی نظیر ژرمیناتور و اتاق رشد، کیت­های آزمایشگاهی و لوله­ های کشت بافت، تولید گیاهچه­ های زینتی به روش کشت بافت اشاره کرد؛
• همچنین، بر اساس ابلاغیه سازمان تات در سال 1401 تدوین و اجرای برنامه آموزش­های بین­ المللی سازمان و تربیت مدیران آینده سازمان به مرکز محول شد و تا اوایل سال 1402 این دو برنامه را همکاران معاونت پژوهشی مرکز تهیه و در اختیار سازمان قرار دادند (برنامه آموزش های بین المللی تحویل دفتر ارتباطات علمی و همکاری‌های بین‌المللی و برنامه تربیت مدیران آینده نیز تحویل معاونت توسعه مدیریت و منابع شد).

از اهم فعالیت­های عمرانی چهار سال اخیر این موارد قابل ذکر هستند: ایجاد سالن جلسات جدید "شتاب دهی آموزش بهره ­برداران" با ظرفیت حدود 45 نفر؛ راه­ اندازی آموزشگاه رانندگی ماشین­های کشاورزی و راه­سازی و همچنین، راه­ اندازی موزه و نمایشگاه دائمی ماشین­های کشاورزی در مساحتی بالغ بر 2500 مترمربع؛ بازسازی محوطه کارگاه­های گروه فنی و ماشین­های کشاورزی شامل بتون­ ریزی، جدول­ گذاری و نقاشی به متراژ 2800 متر مربع؛ بازسازی و نقاشی ساختمان سایت مرکز و تعویض کلیه رایانه­ های 2 کلاس آموزشی به تعداد 25 رایانه؛ نقاشی مقبره ­الشهدا؛ نقاشی کل فضای داخلی مسجد مرکز؛ اجرای طرح استحصال آب باران؛ احداث استخر و آب­نما؛ فضای سبز و باغچه گیاهان دارویی در جوار مزار شهدای گمنام؛ بهره ­برداری از فضای کتابخانه سابق مرکز با استقرار زیست­ بوم گردشگری کشاورزی؛ آماده­ سازی، زیرسازی و آسفالت خیابان­های پارک ملی علم و فناوری کشاورزی و منابع طبیعی و راه ­اندازی پارک؛ ایجاد مزرعه مینیاتوری گیاهان دارویی؛ اجرای سیستم آبیاری قطره­ای به متراژ 2500 متر مربع.

سه چالش مهم در تحقق مأموریت های مرکز

دکتر نوروزی: در طول چند سال اخیر برای موفقیت در اجرای مأموریت­های مرکز با چه چالش­ها و مشکلاتی روبه­ رو بودید؟ لطفا به اهم آنها اشاره کنید.

دکتر میررحیمی: خدا را شکر مرکز از پشتیبانی مناسب سازمان تات، وزارت جهادکشاورزی، مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی و سازمان جهادکشاورزی استان البرز برخوردار بود و کارها به خوبی با زحمات مستمر و شایسته همکاران انجام شد. البته برخی چالش­ها مثل موضوع پارک ملی علم و فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، حاشیه­ هایی درست کرد و بخشی از انرژی مدیریت و همکاران صرف آن شد. حتما مطلعید طرح ایجاد پارک و اخذ مجوز آن با مدیریت سازمان تات توسط آقای دکتر مخبر و تیم فعال ایشان پیگیری شد. در جریان هستید ابلاغ مسئولیت راه‌اندازی پارک نیز توسط رئیس وقت سازمان (آقای دکتر بازرگان) برای اینجانب زده شد. جلسات متعددی با وزارت عتف با حضور مدیران مرکز و در مواردی رئیس سازمان تات در محل مرکز یا دفتر فناوری معاونت پژوهش و فناوری وزارت عتف در سال 1399 برگزار ­شد. با تلاش خودمان سال 1401 پارک افتتاح شد و رئیس مرکز امام نیز عضو هیأت امنا پارک شد و با پیگیری های مستمر و تلاش منحصربفرد آقای دکتر مخبر برای پارک ردیف اعتباری مستقل گرفته شد. همچنین مرکز بخشی از اراضی خود را در محدوده­ پادگان شهید همت (حدود 17 هکتار اراضی کشاورزی همراه با حدود 7 سوله به مساحت تقریبی هر سوله 700 متر مربع) در اختیار پارک قرار داد تا مدیریت خود را اعمال و شرکت­های مستقر را از مزایای استقرار در پارک بهره ­مند سازند. ولی این­طور نشد و مدیران پارک اراضی بیشتری را بدون توجه به نحوه تأمین منابع درآمدی مرکز که مورد نیاز برای مدیریت امور جاری و توسعه کمی و کیفی برنامه­ های آموزشی بود، درخواست داشتند. در هر حال، برای این منظور جلسات متعددی برگزار شد ولی نتیجه ­ای حاصل نشد. بیش­تر تأکید ما این بود که پارک باید سراغ مدیریت 10 درصد اراضی مراکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان­ها برود که طبق برنامه ابلاغی پارک با تأیید سازمان تات همراه بود و باید به شرکت­های دانش­ بنیان و فناور واگذار می ­شد. همچنین، مدیران پارک باید قوانین بهره ­مندی شرکت­ها از مزایای استقرار در پارک را فراهم می­کردند و در کل کشور برای توسعه کمی و کیفی شرکت­های دانش ­بنیان کشاورزی و منابع طبیعی تلاش می­ کردند.

چالش دوم ما با دفاتر و واحدهای تأمین هزینه­ های آموزش مدیران و کارکنان وزارت و سازمان جهادکشاورزی استان البرز بود. متاسفانه اعتبار بسیار کمی به این آموزش­ها اختصاص داده می­ شود به نحوی­ که پاسخگوی اجرای مناسب استاندارد آموزشی در برخی دوره ­ها نمی باشد. مثلا بودجه سالیانه 150 یا 200 میلیون تومانی در سطح استان و کمی بیش­تر از این مبلغ برای کارکنان ستاد وزارت و دوره ­های ملی مدیران، بسیار ناچیز و غیرمعقول است و پاسخگوی نیاز برنامه ­های توانمندسازی مدیران و کارشناسان وزارت و سازمان جهادکشاورزی استان البرز نبوده و باید همانند یکی دو دهه قبل حداقل یک درصد بودجه جاری و عمرانی سازمان­ها به آموزش کارکنان و مدیران اختصاص یابد.

چالش سوم بی برنامگی و نیود پشتیبانی ستادی لازم از آموزش های بهره برداران کشاورزی بود و هنوز هم این وضعیت ادامه دارد. عدم تدوین یا یا عدم ابلاغ برنامه آموزش صلاحیت های حرفه ای با وجود بیش از سه دهه کار در این خصوص متاسفانه این بخش را بی نظم و نسق کرده است. از طرفی اعتبارات بسیار کمی شاید در حد 150 میلیون تومان سالیانه که بسیار بسیار ناچیز هست. بدون شک برای تحقق سیاست استقرار نظام صلاحیت های حرفه ای در بخش کشاورزی نیاز به عزم و پشتیبانی ملی است. این کار طبق قانون اساسی در محدود وظایف حاکمیتی دولت است و در این خصوص باید اراده جدی وجود داشته باشد.

عدم توفیق کامل در انجام برخی برنامه‌ها

دکتر نوروزی: لطفا چند مورد از مواردی که در دوره مسئولیت‌تان در مرکز در انجام آن‌ها توفیق مناسبی نداشتید را نام ببرید.

دکتر میررحیمی: در طول دوره تقریبا پنج ساله مسئولیت در مرکز، برخی موارد را با جدیت همراه با سایر مدیران دنبال کردیم و دوست داشتیم محقق شود که متاسفانه سرانجام قابل قبولی نداشت. مهم‌ترین آنها این موارد هستند:

- عدم توفیق در انتقال مناسب تجربیات مرکز در مشارکت اثربخش با بخش خصوصی فناور و دانش بنیان کشاورزی؛ با وجود توجه زیاد به موضوع و پیگیری آن توسط مرکز، به دلیل کم توجهی در سطح سازمان به اهمیت فوق‌العاده تجربیات میدانی در سوق دادن مدیران سایر مراکز و مؤسسات آموزشی و تحقیقاتی به سوی همکاری اثربخش و مستمر با شرکت‌های فناور و دانش بنیان کشاورزی، توفیق لازم در این زمینه حاصل نشد.

- عدم توفیق قابل قبول در تعامل با اتحادیه‌ها و اصناف ملی و استانی بخش کشاورزی؛ با وجود پیگیری‌ها و برگزاری جلسات متعدد با آنها (برگزاری دو گردهمایی با اتحادیه و اصناف بخش در سال‌های 1401 و 1402 با حضور مدیران ذیربط سازمان مرکزی تعاون روستایی و اداره کل تعاون روستایی استان البرز) و همچنین اختصاص سایت اختصاصی برای ایجاد دفاتر این اتحادیه‌ها در مرکز. اغلب کارشناسان توسعه کشاورزی کشورمان بر این باور هستند که متاسفانه به آموزش و توانمندسازی اعضای اتحادیه‌ها و تعاونی‌های بخش کشاورزی به دلیل مشکلات عدیده‌، کم توجهی مدیران و اعضای هیات مدیره آنها به اهمیت زیربنایی موضوع آموزش و توانمندسازی دست اندرکاران در توفیق این نهادها و همچنین ساختار بروکراتیک آنها، عنایت کمی صورت می‌گیرد.

- امکان افزایش بیشتر مشارکت مرکز با بخش خصوصی دانش‌بنیان و فناور با توجه به ظرفیت‌های موجود: با وجود استقرار بیش از 55 شرکت تا پایان سال 1403 و با وجود امکان توسعه این برنامه؛ به دلیل برخی موانع و موضع‌گیری‌ها در داخل مرکز و همچنین در سطح سازمان به ویژه پس از شکل‌گیری پارک علم و فناوری کشاورزی و منابع طبیعی در سال 1401، رشد برنامه مشارکت با بخش خصوصی فناور و دانش بنیان و افزایش کمی حضور شرکت ها در مرکز بسیار محدود شد.

- متاسفانه این امکان هم از طرف سازمان تات فراهم نشد تا با بازدید از مراکز آموزش کشاورزی پیشرو سایر کشورها به ویژه کشورهای مشابه ایران، از تجربیات آنها برای توسعه فعالیتهای آموزشی و کارآفرینی مرکز استفاده شود.

- عدم توفیق در راه‌اندازی مجدد دوره‌های تربیت تکنیسین کشاورزی؛ با وجود تلاش‌های بی شمار برای تغییر مصوبه شورای عالی اداری در خصوص عدم اجرای دوره‌های آموزشی بالاتر از دیپلم در مراکز آموزش کشاورزی  و منابع طبیعی وزارت جهادکشاورزی. لازم به ذکر است آموزش کشاورزی، پس از آموزش پزشکی جزء گرانترین آموزش‌ها می‌باشد و در بلندمدت سودآور است. به همین دلیل بخش خصوصی با کیفیت لازم ورود نمی‌کند و همچنین دانشگاه‌ها نیز به دلیل عدم نقش این دوره‌ها در ترفیع و ارتقای به‌موقع اعضای هیأت علمی، به این آموزش‌ها ورود نمی‌کنند. این در حالی است که ساختار هرم نیروی انسانی بخش کشاورزی از نبود تکنیسین کشاورزی به شدت در رنج است و بهره‌وری بخش کشاورزی روند رو به رشد مناسبی را طی نمی‌کند.

- کم توجهی به سازماندهی سازمان غیررسمی مرکز برای بهره‌گیری از این ظرفیت برای افزایش سطح توسعه برنامه‌ها و تحقق کامل مأموریت‌ها.

دریافت 25 لوح تقدیر

دکتر نوروزی: در طول چند سال اخیر مرکز موفق به کسب چند لوح تقدیر شد؟

دکتر میررحیمی: دریافت 25 لوح و تقدیرنامه از جمله افتخارات سال­های اخیر است که با همت و تلاش مدیران و کارشناسان و کارکنان بخش های مختلف مرکز حاصل شده است.

دکتر نوروزی: در پایان ضمن تشکر از جنابعالی، اگر نقطه نظری دارید بفرمایید.

دکتر میررحیمی: ضمن تشکر از جنابعالی بابت وقتی که گذاشتید برای این مصاحبه و تلاش ارزشمندی که برای انتشار ویرایش دوم کتاب تاریخ شفاهی مرکز انجام می­ دهید، امیدوارم به لطف الهی کماکان مرکز برای توسعه قابلیت­ها و توانمندی­های منابع انسانی وزارت جهاد کشاورزی و بخش کشاورزی پیشگام و در خط مقدم تامین امنیت و اقتدار غذایی کشور گام بردارد.

تاریخ مصاحبه 12 خرداد 1404- معاونت پژوهشی و کارافرینی مرکز آموزش عالی امام خمینی (ره)